De strijd gaat door …

De verkavelingswoede op de Heikantberg stopt niet.

Ondertussen is er een nieuwe aanvraag ingediend voor een bos, onderaan de Holleweg.

De directe omwonenden hebben een bezwaarschrift opgesteld en de nodige handtekeningen verzameld.

Trouw aan onze doelstellingen, heeft Semper Ferraris een nieuw dossier geopend.

De volledige tekst van het bezwaarschrift dat in naam van onze VZW werd ingediend, is hieronder te lezen.

BEZWAARSCHRIFT

in het kader van een openbaar onderzoek

over een aanvraag van een omgevingsvergunning

A. Voorwerp

omgevingsloket NR. OMV 2020046237

Aanvraag voor een nieuwe verkaveling op een terrein gelegen te Rotselaar, afdeling 1 Sectie E nr. 77N, meer concreet voor het verkavelen van 3 loten open bebouwing ter hoogte van de Holleweg nummers 2, 4 en 6 te 3110 Rotselaar.

Het openbaar onderzoek loopt tot en met 16 juli 2020.

B. De principiële onwettigheid van het verkavelingsplan

1. Er bestaat niet zoiets als een subjectief, absoluut en onvervreemdbaar recht van de eigenaar om te verkavelen.

Een verkaveling houdt een ingrijpende verandering in van de bestaande toestand en de gemeentelijke overheid beschikt over de nodige discretionaire bevoegdheid om andere, hogere belangen in aanmerking te nemen.

Het veel gehoorde argument van de lokale administratie en anderen dat zij dit “niet kunnen tegenhouden”, houdt juridisch totaal geen steek.

2. Het behoort tot de taken van de gemeentelijke overheid om de conformiteit van de aanvraag met de van kracht zijnde wettelijke bepalingen te onderzoeken. Deze legaliteitstoets omvat onder meer doch niet uitsluitend de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en de Gemeentelijke Stedenbouwkundige Verordening Woonparken.

De Codex Ruimtelijke Ordening (RO) definieert woonparken als gebieden waarin de gemiddelde woningdichtheid gering is en de groene ruimten een verhoudingsgewijs grote oppervlakte beslaan (cf. K.B. van 28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassingen van de ontwerp gewestplannen en de gewestplannen).

Onder meer de volgende bepalingen uit de Codex RO zijn relevant:

“Art. 1.1.4. De ruimtelijke ordening is gericht op een duurzame ruimtelijke ontwikkeling waarbij de ruimte beheerd wordt ten behoeve van de huidige generatie, zonder dat de behoeften van de toekomstige generaties in het gedrang gebracht worden. Daarbij worden de ruimtelijke behoeften van de verschillende maatschappelijke activiteiten gelijktijdig tegen elkaar afgewogen. Er wordt rekening gehouden met de ruimtelijke draagkracht, de gevolgen voor het leefmilieu en de culturele, economische, esthetische en sociale gevolgen. Op deze manier wordt gestreefd naar ruimtelijke kwaliteit.

Art. 4.2.1. Niemand mag zonder voorafgaande stedenbouwkundige vergunning:

2° met bomen begroeide oppervlakten, vermeld in artikel 3, §1 en §2, van het bosdecreet van 13 juni 1990 ontbossen, zoals vermeld in artikel 4, 15°, van dat decreet;

3° bomen die op een hoogte van één meter boven het maaiveld een stamomtrek van één meter hebben, en geen deel uitmaken van de oppervlakten, vermeld in 2°, vellen;

Art. 4.3.1.

§1. Een vergunning wordt geweigerd:

1° indien het aangevraagde onverenigbaar is met: a) stedenbouwkundige voorschriften of verkavelingsvoorschriften, voor zover daarvan niet op geldige wijze is afgeweken, b) een goede ruimtelijke ordening; (...)

§2. De overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening wordt beoordeeld met inachtneming van volgende beginselen:

1° het aangevraagde wordt, voor zover noodzakelijk of relevant, beoordeeld aan de hand van aandachtspunten en criteria die betrekking hebben op de functionele inpasbaarheid, de mobiliteitsimpact, de schaal, het ruimtegebruik en de bouwdichtheid, visueel-vormelijke elementen, cultuurhistorische aspecten en het bodemreliëf, en op hinderaspecten, gezondheid, gebruiksgenot en veiligheid in het algemeen, in het bijzonder met inachtneming van de doelstellingen van artikel 1.1.4;

2 Zie o.a. de publicatie ‘Draaiboek lokaal groenplan’ (uitgave van Agentschap Natuur en Bos en Ruimte Vlaanderen (januari 2016)

2° het vergunningverlenende bestuursorgaan houdt bij de beoordeling van het aangevraagde rekening met de in de omgeving bestaande toestand, doch het kan ook beleidsmatig gewenste ontwikkelingen met betrekking tot de aandachtspunten, vermeld in 1°, in rekening brengen; …”

Ondergetekende verwijst in extenso naar de omzendbrief RWO / 2017 / 01 van de Vlaamse regering (Omgeving, Natuur en Landbouw) en mag veronderstellen dat het CBS voldoende kennis heeft genomen van de inhoud ervan.

Krachtens de eigen nieuwe gemeentelijke verordening van Rotselaar dient de eigenheid van het woonparkgebied bestendigd te worden, zodat het aanwezige groen, bos en open ruimte kan gevrijwaard worden van disproportionele bebouwing.

Nog volgens vermelde verordening moet het groene en bosrijke karakter van de Heikantberg en de Middelberg gegarandeerd worden.

De gemeentelijke overheid is gehouden om al deze doelstellingen in concreto te realiseren.

Het kan niet ontkend worden dat de aanvraag prima facie een inbreuk uitmaakt op de bijzondere voorschriften, en dat het evenwicht tussen natuurbehoud en woonfunctie niet gerespecteerd wordt.

Ten overvloede kan verwezen worden naar het zogenaamde meerjarenplan 2020-2025 (soft law), waarbij de gemeente Rotselaar zich wenst te profileren als een klimaatvriendelijke en duurzame gemeente, die haar groene karakter bewaart en bewaakt (sic).

3. De legaliteitstoets, waarbij wordt nagegaan of de individuele vergunningsaanvraag in overeenstemming is met het wettelijk kader sensu lato, is onlosmakelijk verbonden met de opportuniteitstoets.

Als onderdeel van de opportuniteitstoets kan de vergunning geweigerd worden wanneer de aanvraag niet verenigbaar is met de goede ruimtelijke ordening. De gemeentelijke overheid beschikt bij haar beoordeling over een ruime interpretatievrijheid. In dit verband wordt verwezen naar de extensieve rechtspraak van de Raad van State en de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

Kwalitatief ruimtelijk zijn er veel bezwaren tegen de geplande verkaveling, omdat bijna de maximaal mogelijke voetafdruk van de woningen werd aangehouden.

De beperkte achteruitbouwstroken en de stroken tussen de percelen bieden nauwelijks ruimte voor hoogstammige bomen en de vegetatie op grondniveau (kruipers en struiken) gaat zonder meer verloren.

Uiteraard staat een oordeel over de ontvankelijkheid van de aanvraag per se niet in verband met de beslissing over de uiteindelijke gegrondheid van de vergunning.

Een gemeentelijke verordening, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een ruimtelijk uitvoeringsplan, bevat slechts richtlijnen en de minimumstandaarden voor nieuwe kavels moeten niet als een maximum opgevat worden.

Volgens deskundigen zou een perceel minstens 3.000 vierkante meter moeten zijn om op een geïntegreerde wijze in het bos op te gaan.

De gemeente heeft eveneens de bevoegdheid om striktere stedenbouwkundige voorschriften op te leggen teneinde de impact op de omgeving te beperken.

4. In aansluiting met de Regastraat is de Holleweg een belangrijke verkeersader voor een groot gedeelte van de Heikantberg. Nieuwe bouwwerven (ontbossing, bouwactiviteiten en werfverkeer) zullen gedurende lange tijd het verkeer blokkeren voor schoolgaande kinderen, pendelaars en in het algemeen mensen die zich willen verplaatsen. Voor deze bovenmatige overlast worden de omwonenden op geen enkele wijze gecompenseerd.

Het begin van de Holleweg is voor bezoekers vaak de eerste indruk van het woonpark. Komen zij terecht in de zoveelste villawijk of in een uniek stukje natuur?

Het is inderdaad een fabeltje dat er nog iets van het bosuitzicht zal overblijven, aangezien het algemeen geweten is dat er altijd meer bomen gerooid worden in functie van de bouwwerven. De weinige bomen die zullen overblijven, zullen dan als een schaamlapje fungeren. Door de omringende bomen te rooien, hebben de resterende bomen geen weerstand en bescherming meer, zodat die vervolgens als een gevaar voor de woningen en elektriciteitskabels kunnen gekapt worden.

5. Een eventuele compensatie via verwerving van gronden door ANB is meestal vele malen duurder dan de (doorgaans lage) prijs voor ontbossing.

De compensatie gebeurt de facto amper in de gemeente waar de ontbossing plaatsvindt.

Rotselaar wordt ontegensprekelijk minder groen en het verkwanselt op die manier haar patrimonium.

Bovendien kan het eventueel heraanplanten van bomen niet opwegen tegen het behoud van bestaande bossen. In een wereld van klimaatverandering spelen volgroeide bomen een cruciale rol voor de bescherming van de mens. Het duurt vele jaren vooraleer jonge boompjes de bestaande bomen kunnen “vervangen”.

Het bos is een belangrijk aspect van de leefomgeving in een woonpark, zowel voor de mensen als voor de fauna. 

6. De beoordeling van de goede ruimtelijke ordening dient in de eerste plaats te gebeuren in functie van de huidige én toekomstgerichte gewestplanbestemming.

De gemeentelijke overheid heeft ongetwijfeld advies gegeven met betrekking tot de ontvankelijkheid van de verkavelingsaanvraag, goed wetend dat de toepasselijke regels zouden veranderen. Dit komt wel erg cynisch over.

C. De ecologische waarde van het perceel

1. In tegenstelling tot de Middelberg is de Heikantberg nog vrij authentiek. 

Lange tijd was het woonpark “onontgonnen gebied” met enkele buitenverblijfjes die een lage impact hadden op de omgeving. Het ontbreken van nutsvoorzieningen weerhield de mensen om er zich permanent te vestigen.

De smallere wegen en de mooie natuurlijke uitzichten nodigen velen uit om hier te komen wandelen en fietsen. De plaatselijke infrastructuur is gewoonweg niet berekend op de recente toestroom van verkavelingsplannen.

De gemeentelijke overheid is zich onvoldoende bewust van het vrij unieke karakter van de Heikantberg en de waarde ervan voor Vlaanderen als geheel.

Het perceel in kwestie vormt een cruciaal onderdeel van het ecosysteem binnen het woonparkgebied Heikantberg.

Het gegeven dat het perceel niet in een beschermd natuurgebied ligt, doet geen afbreuk aan de historische en biologische waarde ervan.

Het bos, op een wetenschappelijk ondersteunde wijze onderhouden en hersteld, behoort tot het patrimonium van Rotselaar en bij uitbreiding van heel Vlaanderen. De verkaveling is dan ook een regelrechte blamage voor een gemeente die zich als klimaat- en milieuvriendelijk wenst te profileren.

2. Het perceel heeft een intrinsieke ecologische waarde, aangezien het door de situering in een (nog) relatief groene omgeving een toevluchtsoord is voor diverse fauna, zoals rode eekhoorns en marters.

Wij citeren Erik Grietens van de Bond Beter Leefmilieu:

“Uit een nieuw onderzoek in zestien Europese regio’s blijkt dat kleine bossen belangrijker zijn dan gedacht. In vergelijking met grotere bossen slaan ze per vierkante meter meer koolstof op in de bodem en bevatten ze meer voedsel voor wilde dieren. De resultaten zijn erg relevant voor ons versnipperde Vlaanderen, waar we veel van die kleine bosrestanten hebben. Kleine bosjes kunnen een goed vertrekpunt zijn voor bosuitbreiding, natuurverbinding of gevarieerde landbouwlandschappen. 

Lessen voor Vlaanderen

De onderzoekers, waaronder een team van de Universiteit Gent, bestudeerden 224 bosjes die kleiner zijn dan een voetbalveld. Dat gebeurde onder meer in België, Frankrijk, Duitsland en Zweden. De focus van het onderzoek lag op kleine bosjes in landbouwgebieden.

Kleine bossen bevatten weliswaar minder biodiversiteit dan hun grote broers, maar ze functioneren wel efficiënter. Zo slaan ze verhoudingsgewijs bijvoorbeeld meer koolstof op in de bodem, waardoor meer broeikasgassen uit de lucht worden gehaald. Ook bevatten ze meer voedselbronnen voor wild. De verklaring staat niet vast, maar waarschijnlijk heeft het te maken met het feit dat kleine bossen in verhouding meer randen hebben. Hierdoor krijgen ze meer zon en groeien bomen en planten er sneller. Reeën profiteren daarvan, ze vinden relatief meer voedsel in die kleine snippers bos. Ook is een klein bos bijvoorbeeld een overwinteringshabitat voor kevers en spinnen, die hun voedsel vinden in het omringende landbouwgebied.

Vertrekpunt voor beleid

De kleine bosjes zijn interessant voor een overheid die het bosbestand wil uitbreiden, wat de Vlaamse regering wil doen. Er is immers weinig plaats beschikbaar voor nieuwe bossen in het kleine, volgebouwde Vlaanderen. Bosfragmenten kunnen dan een logisch vertrekpunt zijn voor bosuitbreiding. Of ze kunnen een onderdeel zijn van een natuurlijke verbinding met andere  bos- en natuurgebieden. 

Ook voor het landbouwlandschap kunnen deze postzegelbosjes een meerwaarde bieden. In een landschap waar landbouw en bosjes beide naast elkaar voorkomen, vormen ze een geheel en kunnen ze elkaar versterken. Zo kunnen de bosjes zorgen voor een betere bestuiving van gewassen door wilde insecten en bijdragen aan een meer natuurlijke waterzuivering.”

Het onderzoek staat in het Journal of Applied Ecology (“High ecosystem service delivery potential of small woodlands in agricultural landscapes”, 1 december 2019).

Specifiek voor Vlaanderen kan verwezen worden naar de studie onder de hoofding “Kleine bossen functioneren beter wanneer ze gemengd zijn” (BOS+, 6 december 2019).

D. De versnelde ontbossing van de Heikantberg

1. Het huidige gemeentebestuur heeft zich blijkbaar voorgenomen om het woonparkgebied Heikantberg in versneld tempo te versplinteren en vol te bouwen.

Daarbij wordt de mening van de inwoners zelf grotendeels genegeerd. De bewoners houden van hun “berg” en zij aanzien met lede ogen hoe de natuur om hen heen dag na dag verder wordt vernietigd. De bewoners zijn per definitie rustzoekers en zij worden nu op ongekende schaal bedrogen.

De wilde speculatiegolf (die recent in een stroomversnelling is gekomen) op de Heikantberg leidt tot een steeds verdergaande fragmentatie en een substantiële vermindering van het bosbestand.

De gemeentelijke overheid stelt zich blijkbaar zeer inschikkelijk op ten opzichte van verkavelaars, dit vermoedelijk om diverse redenen, onder meer doch niet uitsluitend om compensaties te vermijden en om in de toekomst meer inkomsten te verwerven. Bomen betalen nu eenmaal geen belastingen.

Het CBS moet nu eindelijk gaan beseffen dat de Heikantberg niet louter een wingewest van Rotselaar is.

2. De laatste jaren is er een kentering gekomen in de mentaliteit van de burgers, waarbij het behoud van natuurgebieden en open ruimten steeds meer centraal komt te staan. Naar verwachting zullen zowel op lokaal als op regionaal vlak meer initiatieven genomen worden, die zullen resulteren in een strengere aanpak. Het lijkt erop dat veel grondeigenaars hun investeringen in extremis willen verzilveren. Dit is ook zonder meer duidelijk op de Heikantberg, waar de laatste jaren een echte bouwwoede ontstaan is. Het saturatiepunt is stilaan bereikt en de status van woonparkgebied gaat daardoor geleidelijk verloren.

Volgens het Betonrapport van Natuurpunt 2018 scoort Rotselaar zeer slecht met een indicator “betonsnelheid” van gemiddeld 238 vierkante meter per dag tussen 2005 en 2015 (tweede editie van het tijdschrift Natuurpunt Oost- Brabant, 2020, p.5).

Natuurverenigingen, waaronder Bos+, Natuurpunt en de Bond Beter leefmilieu, dringen er al geruime tijd bij de diverse overheden op aan om de ontbossing in Vlaanderen een halt toe te roepen.

In nog bredere context gaat het huidig verkavelingsbeleid van de gemeente Rotselaar in tegen de doelstellingen van de Europese Unie inzake de duurzame ontwikkeling en het indijken van de klimaatverandering.

3. Tot op heden heeft de gemeente Rotselaar geen juridisch afdwingbaar ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP), waarbij het huidig bosbestand effectief beschermd wordt.

Het beleid inzake het woonpark Heikantberg moet bij hoogdringendheid herdacht worden, waarbij het evenwicht wordt bewaard tussen mens en natuur. Op dit ogenblik ligt het accent op het eerste gedeelte van de kwalificatie (“woon”), terwijl het tweede gedeelte (“park”) onvoldoende aan bod komt.

Het CBS moet zeer goed weten dat de verontwaardiging op de Heikantberg algemeen is en dat de inwoners van plan zijn om zich met verenigde krachten en met alle legale middelen te verzetten tegen de verdere versnippering van onze mooie “berg”.

E. Audi et alteram partem

1. Volgens dit principe van de rechtspraak moeten alle partijen gehoord worden. Na rijp beraad en met een grondige overweging van de argumenten wordt de beslissing dan uitgesproken.

Het College van Burgemeester en Schepenen is uiteraard geen rechtbank, maar als lokale instantie van de uitvoerende macht is zij gehouden aan bepaalde regels van behoorlijk bestuur.

Na analyse van vergelijkbare dossiers blijkt dat het gemeentebestuur vaak schaamteloos bezwaren van omwonenden afwees, hoe talrijk die ook waren. Daarbij werd summier verwezen naar stedenbouwkundige bepalingen, zonder aan de kern van de (zeer degelijke) argumentatie te raken. Natuurbehoud kwam nauwelijks of niet aan bod. Het CBS koesterde wellicht de hoop dat dit volstond om de toets van behoorlijke substantiële motivering te doorstaan (quod non).

Deze oude stijl van bewindvoering is volstrekt onaanvaardbaar en ongeloofwaardig in een maatschappij van vaak hoger opgeleide, mondige en zelfstandig denkende burgers. De verkiezingsbeloften van de leden van het CBS klinken daardoor erg hol en meer bepaald de “participatie van de burgers” wordt gereduceerd tot een slogan zonder inhoud.

2. De verkavelingsaanvraag voor de Holleweg werd ingediend op 14 april 2020. De gemeentelijke administratie heeft maandenlang met de aanvrager het dossier kunnen voorbereiden. De omwonenden krijgen dan slechts dertig dagen om hun bezwaren te formuleren op basis van een onvolledig dossier met geselecteerde stukken. De standpunten van bepaalde instanties worden pas later toegevoegd en de omwonenden kunnen er geen kennis van nemen.

Dit is een manifeste scheeftrekking, waarbij de omwonenden met ongelijke wapens moeten deelnemen aan het besluitvormingsproces. Idealiter zou de gemeentelijke administratie (milieu) de burger moeten bijstaan door middel van advies en het ter beschikking stellen van nuttige referenties en documentatie.

Het eenvoudigweg kopiëren van de beslissing tot het ontvankelijk verklaren van de verkavelingsaanvraag (gekoppeld aan een pro forma antwoord op de bezwaren) volstaat niet meer.

Het CBS kan het vertrouwen van de burgers in concreto herstellen door de bezwaren ernstig te nemen en oog te hebben voor het milieu. Er moet een daadwerkelijk debat plaatsvinden, voordat de motiveringstekst van de eindbeslissing ter goedkeuring wordt voorgelegd.

Justice must be seen to be done.

F. Conclusie

Om al die redenen, verzoekt ondergetekende het College van Burgemeester en schepenen om de verkavelingsaanvraag te weigeren.

Het CBS neemt er tenslotte nota van dat dit bezwaarschrift een openbaar document is.

Onder alle voorbehoud en zonder enige nadelige erkenning,

VZW SEMPER FERRARIS

Dennenlaan 21

3110 Rotselaar

KBO 0749.664.597