Halloween Posters

HORROR VACUI

Op 5 oktober 2020 heeft het college van burgemeester en schepenen van Rotselaar beslist om een bos van 61 are en 70 centiare onderaan de Holleweg te verkavelen in drie loten.

De gele affiche met de afkondiging van deze beslissing werd pas eind oktober opgehangen. Aanvankelijk stond er geen datum vermeld voor de beroepstermijn. Na een klacht werd dit achteraf “gecorrigeerd” met 30 oktober als begin van de termijn.

Gedreven door een “horror vacui” (angst voor open ruimte) zet het gemeentebestuur haar beleid dus verder om de Heikantberg in snel tempo te ontbossen en vol te bouwen.

De bezwaren van de omwonenden en van Semper Ferraris (zie artikel “de strijd gaat door”) werden als ongegrond afgewezen. De motivering van het gemeentebestuur is uiterst summier en selectief. Ze verwijzen onder meer naar stedenbouwkundige bepalingen die totaal niet in verband staan met de geformuleerde bezwaren.

Omdat er onlangs al veel habitats in de onmiddellijke omgeving (Holleweg, Bosbessenlaan en Regastraat) zijn verloren gegaan, tekent onze vereniging in deze zaak beroep aan om tenminste dit stukje bos nog te redden.

Bovendien zou door een voorgestelde tracéwijziging het uitzicht van een holle weg verdwijnen. Aan de toegang tot de Heikantberg zouden de vele wandelaars en fietsers geconfronteerd worden met een villawijk.

Eind oktober werden er ook langs de Dennenlaan gele affiches aangebracht met de aankondiging van een tweede openbaar onderzoek in verband met de verkaveling van het grootste overgebleven bos (ongeveer vier hectaren).

De eigenaars hadden namelijk  een nieuw verkavelingsplan ingediend dat nauwelijks verschilde van het vorige. De enige logische uitleg hiervoor is dat zij de omwonende burgers willen ontmoedigen door een uitputtingsslag te voeren.

Semper Ferraris heeft in antwoord hierop de campagne “Red ons Bos versie 2.0” gelanceerd. Onze leden en vrijwilligers hebben op de hele Heikantberg brieven verdeeld met een uitnodiging om ons nieuw bezwaarschrift  (zie hieronder) te ondertekenen. Duimen maar.

Het goede nieuws is dat Natuurpunt Oost- Brabant en BOS+ onze rangen komen versterken door actief op te treden in onze strijd voor een groene Heikantberg.

BEZWAARSCHRIFT

in het kader van een tweede openbaar onderzoek bij de

Bestendige Deputatie van de provincie

Vlaams- Brabant

over een aanvraag van een omgevingsvergunning 

naar aanleiding van een wijzigingslus in beroep

A. Voorwerp en Achtergrond

omgevingsloket NR. OMV 2019152988

Aanvraag voor een nieuwe verkaveling op een terrein gelegen te Rotselaar, afdeling 1 Sectie E nr. 53 W, meer concreet voor het verkavelen van 9 loten open bebouwing ter hoogte van de Dennenlaan nummers 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43 en 45 te 3110 Rotselaar.

Het tweede openbaar onderzoek loopt af op 28 november 2020.

1. De bezwaren die in papieren vorm met ontvangstbewijs in kopie werden ingediend binnen de termijn van het eerste openbaar onderzoek, worden mutatis mutandis hernomen. Deze bezwaren worden hieronder aangevuld in antwoord op de argumentatie van de raadsman van BV ARCHITEAM de dato 15 oktober 2020.

Ondergetekenden merken vooreerst op dat de raadsman niet optreedt voor de appellant, Henri Liekens, en dat het niet duidelijk is welk concreet belang BV ARCHTEAM heeft bij deze procedure. De onderneming zal hierna dan ook consequent “de tegenpartij” genoemd worden in plaats van “de appellant”.

2. Op 4 mei 2020 heeft het college van burgemeester en schepenen van Rotselaar de verkavelingsaanvraag afgewezen. De initiële motiveringstekst was luce clarius voorbereid ten gunste van de eigenaars, maar uiteindelijk heeft het advies van het Vlaams Agentschap Natuur en Bos (ANB) de doorslag gegeven.

De beslissing van het CBS kan niet anders geïnterpreteerd worden dan een principiële weigering, in die zin dat het bos onder geen enkel beding mag verkaveld worden.

Dit wordt niet betwist door de raadsman van de tegenpartij.

3. Op 15 oktober 2020 diende de tegenpartij een wijzigingsverzoek in en zij vroeg de Bestendige Deputatie om een tweede openbaar onderzoek te organiseren.

Aangezien het nieuwe verkavelingsplan nauwelijks verschilt van het vorige (zie D. Procesrechtsmisbruik), blijft het advies de dato 12 augustus 2020 van het Agentschap Natuur en Bos (ANB) onverkort gelden.

Ondergetekenden sluiten zich volledig aan bij de bevindingen in hoofdorde van dit advies (integraal behoud van het bos), zodat het niet nodig is om deze tekst in extenso te citeren.

B. De Ecologische Waarde Per Se

1. Het bos in kwestie is het grootste resterende perceel van het woonparkgebied Heikantberg en het vormt een cruciaal onderdeel van het ecosysteem (zie ook E. de lege ferenda: ontsnippering).

Het gebied stond al aangeduid op een Ferrariskaart van 1775 en het heeft een onschatbare historische waarde. Slechts een klein deel van het bosbestand in Vlaanderen kan als een Ferrarisbos gekwalificeerd worden. Ook andere kaarten uit andere perioden tonen aan dat de Heikantberg altijd bebost was. Enkel gedurende de zeer korte tijdelijke “heideperiode” tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog werd het bos gekapt voor onder andere huishoudelijke verwarming en mijnbouw.

In dat verband kan verwezen worden naar het nog steeds van kracht zijnde artikel 93 ter van het Bosdecreet over de meest kwetsbare waardevolle bossen, niet gelegen in een zone sorterend binnen de categorie van gebiedsaanduiding "bos", "parkgebied" of "reservaat en natuur", zoals aangewezen op de plannen van aanleg of ruimtelijke uitvoeringsplannen. De historische en biologische waarde van het bos kan niet redelijkerwijze betwist worden.

2. In het advies de dato 12 augustus 2020 aan de Bestendige Deputatie van de provincie Vlaams- Brabant concludeert het Agentschap Natuur en Bos (ANB) van de Vlaamse overheid dat “de uitvoering van de verkaveling als schadelijk voor de aanwezige natuurwaarden, en oordeelt daarom dat het niet aangewezen is om de vergunning te verlenen. De realisatie van deze verkaveling zal de integriteit van het bos ontegensprekelijk aantasten. De uitvoering van de voorgestelde ontbossing en de daarop volgende bewoning zal de ecologische waarde van het boscomplex aanzienlijk beschadigen.”

3. De argumentatie van de tegenpartij is voornamelijk gericht op het in diskrediet brengen van het Vlaams Agentschap Natuur en Bos (ANB).

Zij beroept zich op een eenzijdige expertise waartoe zij de opdracht heeft gegeven. De “bevindingen” die op niet- tegensprekelijke wijze zijn tot stand gekomen, mogen niet in aanmerking genomen worden bij de beoordeling van de merites. Een andersluidende beslissing zou een manifeste schending betekenen van de rechten van de verdediging (ab absurdo).

De argumentatie ten gronde van de tegenpartij raakt kant noch wal. Haar beweringen staan haaks op de solide en deskundige conclusies van het Vlaams Agentschap Natuur en Bos (ANB), dat terzake het officiële adviesorgaan is.

4. In extremis komt de tegenpartij aandraven met twee vage luchtfoto’s van 1952 en 1953 die moeten aantonen dat er rond die periode op de Heikantberg bomen werden gekapt.

Het gegeven dat het ooit gedurende een korte periode gekapt is geweest, is irrelevant. Het is wetenschappelijk bewezen dat die gronden zeer belangrijk zijn, omdat ze nooit zijn omgeploegd en ingezaaid met agrarische gewassen. De bodem bevat historische zaden die in Vlaanderen zeer zeldzaam zijn.

Volgens ANB wordt de ecologische waarde van het bos mee bepaald door de omvang en de historiek ervan. Het bos speelt daarenboven een cruciale rol als schuil- en nestplaats en als voedselbron voor diverse diersoorten zoals vleermuizen, uilen, vossen en marters.

Incidenten zoals zware stormen, overstromingen en bosbranden hebben niet tot gevolg dat een natuurgebied plots waardeloos wordt. De natuur herstelt zich, indien zij de kans daartoe krijgt.

Dit is hier ook het geval, omdat de bodem ondanks de menselijke ingrepen (zoals het kappen van bomen en het laten verloederen van de flora) intact gebleven is.

5. De tegenpartij steunt ten slotte op een privaat en eenzijdig verslag de dato 12 oktober 2020 van een zogeheten “European Tree Technician” van landschapsaannemer N.V. KRINKELS, waarbij melding gemaakt wordt van een kaalslag op het perceel in kwestie rond de beginjaren ’80 van de vorige eeuw.

Het door de tegenpartij aangestelde “studiebureau” poneert dat er een sterke degradatie is van het bostype door de aanwezigheid van exoten.

Los van de waarde van een niet- tegensprekelijk expertise, moet erop gewezen worden dat de beweerde kaalslag plaatsvond op een moment dat het Gewestplan van kracht was.

Het gaat dus om een volstrekt illegale actie die per impossibile kan ingeroepen worden als argument om het  bos als waardeloos af te schilderen. Daarenboven zwijgt de tegenpartij in alle talen over de juridische maatregelen (boetes) die destijds wellicht werden opgelegd aan de eigenaar(s) en de manifeste nalatigheid van laatstgenoemde(n) om de toestand te herstellen.

Volgens het kadaster is het perceel nu in handen van vier eigenaars van dezelfde familie: Theodoor, Suzanne, Francine en Henri Liekens. Zij hebben dit eigendom via een erfenis verworven.

Het is bijzonder cynisch dat de huidige eigenaars- erfgenamen de eigen wetsovertredingen door hun erflater inbrengen om de bevindingen van ANB te bestrijden.

Het bos werd destijds door de erflater voor louter speculatieve doeleinden aangekocht. In tegenstelling tot de omwonenden hebben de eigenaars absoluut geen emotionele band met het bos. De verkavelaars als erfgenamen en de erflater hebben decennia lang niet omgekeken naar het bos, dat op een ecologisch verantwoorde wijze beheerd had moeten worden.

Op grond van het algemeen rechtsbeginsel “nemo auditur suam propriam turpitudinem allegans” kan niemand in rechte gehoord worden wanneer hij zich beroept op een ongeoorloofde rechtshandeling. Dit adagium is een regel van materieel recht (cf. art. 1131 B.W.).

6. De tegenpartij begeeft zich helemaal op los zand door een eigenzinnige hersenkronkel te maken over de werking van ANB.

Het boscompensatiedossier kan niet begrepen worden als een toegeving dat “er geen onvermijdelijke schade” aan de natuur ontstaat, zodat de ontbossing zonder probleem kan gecompenseerd worden door een afkoopsom.

Omdat ANB als adviesorgaan zelf geen beslissingen mag nemen, moet zij in uiterst ondergeschikte orde een compensatie voorstellen voor het geval dat de Bestendige Deputatie de verkaveling toch zou goedkeuren.

Dit neemt niet weg dat ANB in hoofdorde een sterke case heeft gemaakt voor het integrale behoud van dit kwetsbaar en voor Vlaanderen zeer zeldzaam bos.

Volgens ANB wordt die oud- bos locatie bevestigd door de aanwezigheid van oud-bossoorten in de kruidlaag van het betreffende bos zoals blauwe bosbes en lelietje-van-dalen. Gelet de onaangeroerde bosbodem is de potentie tot herstel zeer aanwezig en haalbaar.

C. Ruimtelijke Ordening in het Woonparkgebied

1. Voor dit onderdeel kan grotendeels verwezen worden naar de bezwaren die in eerste aanleg zijn ingediend.

Als uitgangspunt moet in deze context benadrukt worden dat er niet zoiets bestaat als een subjectief, absoluut en onvervreemdbaar  recht van de eigenaar om te verkavelen.

De verkaveling houdt een ingrijpende verandering in van de bestaande toestand en de bevoegde overheid beschikt over de nodige discretionaire bevoegdheid om andere, hogere belangen in aanmerking te nemen. 

De legaliteitstoets, waarbij wordt nagegaan of de individuele vergunningsaanvraag in overeenstemming is met het wettelijk kader sensu lato, is onlosmakelijk verbonden met de opportuniteitstoets.

Het K.B. van 28 december 1972 betreffende de inrichting en de toepassingen de ontwerp gewestplannen en de gewestplannen (geïncorporeerd in de Codex Ruimtelijke Ordening) definieert woonparken als “gebieden waarin de woondichtheid gering is en de groene ruimten een verhoudingsgewijs grote oppervlakte beslaan.”

De overheid moet ook rekening houden met de toekomstige wetgeving en bestemming van de zone.

Voor de gemeente Rotselaar is er een nieuwe gemeentelijke stedenbouwkundige verordening met betrekking tot woonparken in de maak die in de loop van de procedure van kracht kan worden. 

Het huidige verkavelingsplan is een manifeste inbreuk op artikel 7 van vermelde verordening die voorziet in een minimum oppervlakte van 20 are per kavel (na eventuele grondafstand) bij een omgevingsvergunning voor het verkavelen van gronden.

Bovendien kan een perceel of kavel slechts worden bebouwd voor zover het grenst aan een uitgeruste weg (artikel 8 van vermelde verordening). Voor het grootste deel van de geplande percelen is er op dit ogenblik geen riolering aanwezig.

Kwalitatief ruimtelijk zijn er veel bezwaren tegen de geplande verkaveling, omdat bijna de maximaal mogelijke voetafdruk van de woningen werd aangehouden.

2. Als onderdeel van de opportuniteitstoets kan de vergunning geweigerd worden wanneer de aanvraag niet verenigbaar is met de goede ruimtelijke ordening. De overheid beschikt bij haar beoordeling over een ruime interpretatievrijheid. In dit verband wordt verwezen naar de extensieve rechtspraak van de Raad van State en de Raad voor Vergunningsbetwistingen.

Naast een intrinsieke ecologische waarde heeft het bos een hoge recreatieve waarde. Het wordt regelmatig bezocht door kinderen van de Heikantschool, de speelpleinwerking “De Schavuit” en de Scouts van Rotselaar. 

Naar aanleiding van het eerste openbaar onderzoek had de plaatselijke jeugdbeweging al 61 handtekeningen verzameld om te protesteren tegen de verkaveling. Helaas konden deze bezwaren niet tijdig ingediend worden en de actie werd gestaakt door de COVID- 19 maatregelen van maart 2020.

Indien nodig, kunnen nog altijd in de loop van de procedure bijkomende bewijzen geleverd worden.

De omgeving is ook populair bij niet- omwonenden. De smalle wegen en de mooie natuurlijke uitzichten van de Heikantberg nodigen velen uit om er te komen wandelen en fietsen. 

D. Procesrechtsmisbruik

Het nieuwe verkavelingsplan dat door de tegenpartij in graad van beroep werd ingediend, verschilt niet substantieel van de oorspronkelijke versie (enkel spiegeling van lot 1, platte daken en kelderverdiepingen binnen de bouwzone). De industriële bouw in serie, het aantal percelen en de oppervlakte ervan blijven behouden.

Er wordt op geen enkele wijze tegemoetgekomen aan de globale bezwaren die in eerste aanleg werden geformuleerd.

Kennelijk is het de bedoeling om de omwonende burgers met een uitputtingsslag te ontmoedigen. Het is bekend dat de eigenaars over ruime fondsen beschikken om advocaten, architecten en zogenaamde deskundigen in te huren. In hun strategie zou emotionele beroering rond de ontbossing wel stilaan uitdoven.

In eerste aanleg hebben overigens meer dan 250 mensen de bezwaren ondertekend. Met de lockdown van november 2020 is het niet evident dat zoveel mensen zich opnieuw willen / kunnen engageren. De tegenpartij weet zeer goed dat de omwonenden slechts een korte termijn is gegund en dat zij een beperkte inzage hebben in de stukken van het dossier.

Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Cassatie is rechtsmisbruik de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen van de uitoefening van dit recht door een bedachtzaam en voorzichtig persoon te buiten gaat. 

Dit is onder meer het geval wanneer de veroorzaakte schade buiten verhouding staat tot het voordeel dat de houder van het recht nastreeft of heeft verkregen.

Meer bepaald kan de rechter, in geval van procesrechtsmisbruik, de uitoefening van de rechtsvordering beperken. Dit is met name het geval indien het rechtssubject zijn rechtsvordering uitoefent of verder uitoefent zonder redelijk of afdoende belang dan wel op een wijze die kennelijk de perken van een normale uitoefening door een voorzichtig en zorgvuldig persoon te buiten gaat (Cass., 17 OKTOBER 2008 C.07.0214.N/1).

E. De Lege Ferenda: Ontsnippering

1. De beoordeling van de goede ruimtelijke ordening dient in de eerste plaats te gebeuren in functie van de toekomstgerichte gewestplanbestemming. 

Het grootste nog resterende bos van de Heikantberg voldoet aan de criteria van de  Meest Kwetsbare Waardevolle Bossen in de zin van het Bosdecreet en het behoort tot het patrimonium van Rotselaar en bij uitbreiding van heel Vlaanderen.

Het woonparkgebied Heikantberg maakt deel uit van een groter ecosysteem binnen het grondgebied van Rotselaar en de naburige gemeenten.

De Heikantberg is omgeven door de Demer- en Laakvallei, het Natuurreservaat Vorsdonkbos- Turfputten en de Amberbeemd.

Als bufferzone met een gemengde functie vormt de Heikantberg een hoeksteen voor de ecologische integriteit en de biodiversiteit van representatieve habitats en voor de biodiversiteit van fauna en flora.

2. Deze zaak kan de aanzet zijn voor de uitwerking van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) van de provincie Vlaams- Brabant waarbij het huidig bosbestand in het woonparkgebied Heikantberg te Rotselaar effectief beschermd wordt.

De lokale besturen, de provincie Vlaams-Brabant en natuur- en erfgoedorganisaties spelen nu al een belangrijke rol in het nieuw gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) van de Vlaamse Regering, dat het accent legt op natuurontwikkeling, recreatie, erfgoed, ontharding en klimaatadaptatie.

De doelstelling van het Sigmaplan is de realisatie van aaneensluitende natuurgebieden in de Demervallei en Laak tussen Diest en Werchter, die deel zullen uitmaken van het Europese Natura 2000-netwerk voor kwetsbare, waardevolle natuur.

Naast het Sigmaplan worden er nog andere ambitieuze projecten voorbereid in de Demervallei. Er zijn onder meer plannen om nieuwe recreatieve ontmoetingsplaatsen in te richten, erfgoed te vrijwaren en waardevolle landschappen te versterken. Daarvoor moet de bestemming van sommige gebieden aangepast worden.

Er kan in dat verband verwezen worden naar het Vlaams Actieprogramma Ecologische Ontsnippering (VAPEO), dat een structurele afstemming en samenwerking beoogt binnen de Vlaamse overheid en andere overheden en organisaties, zowel op lokaal, Vlaams, federaal als grensoverschrijdend niveau.

3. Het is de bedoeling om versnipperde ecosystemen met elkaar te verbinden tot een samenhangend netwerk voor migrerende dieren. 

Een “ontsnipperingsplan” is uiteraard volstrekt zinloos indien er geen halt wordt toegeroepen aan de verdere versnippering.

In het advies Plan MER screening van het Agentschap Natuur en Bos de dato 29 juni 2020 in verband met de nieuwe gemeentelijke stedenbouwkundige verordening woonparken wordt een principieel standpunt ingenomen tegen verdere ontbossing op de Heikantberg:

“Echter, ten aanzien van de initiële situatie (onbebouwd perceel/kavel) zal bouwen/verkavelen in een groot en oud boscomplex met dikwijls (zeer)hoge natuurwaarden, los van het gegeven dat dit planologisch als woongebied bestemd is, altijd sterk negatieve effecten t.a.v. (minstens) lokale natuurwaarden veroorzaken.”

4. Het behoud van volgroeide bossen moet ten slotte ook onderzocht worden vanuit het perspectief van de acute klimaatveranderingen.

De EU streeft ernaar om klimaatneutraal te zijn tegen 2050. Deze doelstelling vormt de kern van de Europese Groene Deal en is in overeenstemming met de aansluiting van de EU bij de mondiale klimaatactie in het kader van de Overeenkomst van Parijs.

Onder andere de Europese Commissie erkent de gevolgen van klimaatveranderingen en zij benadrukt dat onmiddellijke en doortastende maatregelen, gekoppeld aan een langetermijnvisie, van essentieel belang zijn (COM (2018) 773 final: een schone planeet voor iedereen).

F. Conclusie

Het ingediende verkavelingsplan, zelfs in gewijzigde vorm, kan de legaliteits- en opportuniteitstoets niet doorstaan.

De eenzijdige “expertises” van de tegenpartij kunnen niet in aanmerking genomen worden en zij houden bovendien geen steek.

De Bestendige Deputatie van de provincie Vlaams- Brabant heeft in dit dossier ook een unieke gelegenheid om een actief beleid te voeren met betrekking tot de kritisch bedreigde habitats op de Heikantberg, dit als integraal onderdeel van andere projecten voor het behoud en het herstel het unieke landschap van Oost- Brabant voor de toekomstige generaties . 

Om al die redenen, verzoeken ondergetekenden de Bestendige Deputatie van de provincie Vlaams- Brabant om de verkavelingsaanvraag te weigeren en om het beroep ongegrond te verklaren.

Onder alle voorbehoud en zonder enige nadelige erkenning,